Eind 2024 overviel me een vreemde sensatie bij het aanschouwen van de originele grotschilderingen in Pech Merle, Frankrijk—kunstwerken die minstens 29.000 jaar oud zijn. De handafdrukken leken alsof ik ze zelf gisteren had achtergelaten. Op de kleiachtige bodem waren voetafdrukken zichtbaar, waaronder één net iets groter dan de rest—waarschijnlijk van een tiener die daar ooit was uitgegleden. Even later gleed ik zelf bijna uit.
Tot licht chagrijn van de gids van Pech Merle stelde een bezoeker de prikkelende vraag of het hier niet simpelweg om prehistorische graffiti ging. De lokale bevolking is trots op ‘hun’ grot, des te meer omdat Pech Merle nog steeds toegankelijk is voor bezoekers en de schilderingen zo hun kracht behouden.
Het eerste paneel dat bezoekers van Pech Merle te zien krijgen, de zogenoemde Black Frieze, ontnam me de adem. Vijfentwintig dieren—bizons, paarden, mammoeten en oerossen—zijn in zwarte omtrekken vastgelegd met mangaanoxide. Een venster naar een wereld die ogenschijnlijk ver weg is, maar verrassend dichtbij voelt.
Een dag later bracht ik een bezoek aan Lascaux IV, de indrukwekkende replica van de beroemde grot uit de Magdaléniencultuur. Eén beeld bleef me intrigeren: de eenhoorn. Wat doet dat mythische wezen tussen oerossen, paarden, rendieren en bizons? Welke interpretatie men er ook aan geeft, zowel Pech Merle als Lascaux ademt een onmiskenbare verhalende kracht—als een brief uit ons verre verleden.
Werner Herzog noemt in zijn documentaire Cave of Forgotten Dreams [2010] de schilderingen van Chauvet—zo’n 32.000 tot 30.000 jaar oud—‘proto-cinema’. Je zou ze zelfs kunnen zien als een vroege vorm van een stripverhaal.
